ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യ ചരിത്രത്തിലെ കറുത്ത അധ്യായങ്ങളിലൊന്നായ അടിയന്തിരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ട് 2025 ജൂൺ 25-ന് 50 വർഷം തികയുകയാണ്. 1975 ജൂൺ 25 രാത്രിയിൽ അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ശുപാർശ പ്രകാരം രാഷ്ട്രപതി ഫഖറുദ്ദീൻ അലി അഹമ്മദ് ഭരണഘടനയുടെ 352-ാം അനുച്ഛേദം ഉപയോഗിച്ച് രാജ്യത്ത് അടിയന്തിരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതോടെ, 21 മാസത്തോളം നീണ്ട ഇരുണ്ട കാലഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യ കടന്നുപോയത്. പാർലമെന്റും നിയമസംവിധാനങ്ങളും മൗലികാവകാശങ്ങളും തടയപ്പെട്ട ആ ദിനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിലും ഏറെ പ്രസക്തമാണ്.

പശ്ചാത്തലം

പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അസാധുവാക്കിയ അലഹാബാദ് ഹൈക്കോടതി വിധി (1975 ജൂൺ 12) രാജ്യത്ത് വലിയ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയ്ക്ക് വഴിവെച്ചു. ജയപ്രകാശ് നാരായണൻ (ജെപി) നയിച്ച രാജ്യവ്യാപക പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ഈ സാഹചര്യത്തെ കൂടുതൽ വഷളാക്കി. "ആഭ്യന്തര കലഹം", "അന്താരാഷ്ട്ര സംഘർഷ സാധ്യത" എന്നിവ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് അടിയന്തിരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചത്.

മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ലംഘനം

അടിയന്തിരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ നിരവധി പുതിയ നിയമങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു. ഭരണഘടനയുടെ 14, 19, 21 അനുച്ഛേദങ്ങൾ ഉറപ്പുനൽകുന്ന മൗലികാവകാശങ്ങൾ റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു. മാധ്യമങ്ങൾക്ക് സെൻസർഷിപ്പ് ഏർപ്പെടുത്തി. മിസ (MISA) പോലുള്ള നിയമങ്ങൾ ദുരുപയോഗം ചെയ്ത് പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളെയും സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക മേഖലകളിലെ പ്രമുഖരെയും വ്യാപകമായി അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് തടവിലാക്കി.

ജസ്റ്റിസ് എച്ച്.ആർ. ഖന്നയുടെ ധീരമായ വിയോജിപ്പ്

അടിയന്തിരാവസ്ഥ കാലത്ത് നടന്ന ADM Jabalpur v. Shivkant Shukla കേസിൽ, അടിയന്തിരാവസ്ഥ നിലവിലുള്ളപ്പോൾ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം പോലും സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതില്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതിയിലെ ഭൂരിപക്ഷം ജഡ്ജിമാരും വിധിച്ചു. എന്നാൽ, ജസ്റ്റിസ് എച്ച്.ആർ. ഖന്നയുടെ ഒറ്റപ്പെട്ട വിയോജിപ്പ് ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളെയും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെയും ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു. ഈ ധീരമായ നിലപാട് അദ്ദേഹത്തിന് സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് പദവി നഷ്ടപ്പെടുത്താൻ കാരണമായി.

രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ

അടിയന്തിരാവസ്ഥക്കെതിരായ ജനങ്ങളുടെ പ്രതിഷേധം ശക്തമായതിനെ തുടർന്ന് 1977 മാർച്ചിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി കോൺഗ്രസ് അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തായി. അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധി പോലും തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. ജനതാ പാർട്ടി അധികാരത്തിലെത്തുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന് ഒരു പാഠവും തിരിച്ചടിയുമായിരുന്നു ആ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്.

ഭരണഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ

അടിയന്തിരാവസ്ഥയുടെ കഠിനമായ അനുഭവങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1978-ലെ 44-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയിലൂടെ അടിയന്തിരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളിൽ ചില നിയന്ത്രണങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. ഭാവിയിൽ ഇത്തരം നടപടികൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയായിരുന്നു ഈ നിയമനിർമ്മാണം.

ഇന്നത്തെ പ്രസക്തി

അടിയന്തിരാവസ്ഥയുടെ 50 വർഷം പിന്നിടുമ്പോൾ, അതിലെ പാഠങ്ങൾ ഇന്നത്തെ കാലഘട്ടത്തിലും പ്രസക്തമാണ്. മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതും, ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നതും, വിയോജിപ്പുകളെ അടിച്ചമർത്തുന്നതും, മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതുമായ നടപടികൾ ഇപ്പോഴും ദേശീയ ജീവിതത്തിൽ കാണാം. അതിനാൽ, ഈ ദിനം ജാഗ്രതയുടെയും പുനർവിചിന്തനത്തിൻ്റെയും ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ കൂടിയാണ്.

ജനാധിപത്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് ഭരണഘടനയുടെ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്തമല്ല, അത് ഓരോ പൗരന്റെയും പരമമായ കടമയാണെന്ന് അടിയന്തിരാവസ്ഥ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അടിയന്തിരാവസ്ഥ വീണ്ടും ആവർത്തിക്കപ്പെടരുതെന്ന ഉറച്ച ആഗ്രഹവുമാണ് നമ്മളെ മുന്നോട്ട് നയിക്കേണ്ടത്.